MISSISSIPPI İTFAİYE AKADEMİSİ
YANGIN ARAŞTIRMA
EKSPERİ N.F.P.A. 1033
ARAÇ YANGINLARI
ÖNSÖZ
ÖNSÖZ
Genelde araç kundaklanmasının belli
nedenleri vardır, ancak araçlar temelde hep aynı nedenlerle yakılır.
Kundaklamada en çok saptanan neden sahtekarlıktır.
Çağdaş araçların yanabilirliği
hususunda tüm uzmanlar hemfikir değildir, ancak araç kundaklamasının
belirlenebilmesinde çeşitli fiziksel göstergeler söz konusudur. Yeni model
araçlarda beraberinde yeni sorunları da getiren modifiye yakıt ve egzos
sistemleri bulunmaktadır.
KAZA İLE ARAÇ
YANGINLARI OLASILIĞI
Araç yangınları kaza ile de meydana
gelebilir ve araçlar aşağıda belirtilen çeşitli nedenlere dayanan yangınlar
sonucu tahrip olabilir.
- Yanan sigara veya puroların yanlış
veya dikkatsizce kullanılması,
- Yanıcı sıvı sızıntıların bazı
tutuşabilir kaynaklarla temas etmesi, veya
- Mekanik donanımda aşırı
ısınmaların olması
Kaza ile çıkan yangınlarla araçlar
tamamen tahrip olabilirler. Ancak, kaza ile çıkan çoğu araç yangını sınırlı
derecede ve aracın belli bölgelerine hasar verirler, aracın komple tahrip
olmasına yol açan çoğu yangının ise kundaklama nedenli olduğu düşünülmektedir.
ÇAĞDAŞ
ARAÇ GÜVENLİĞİ TASARIMI
Üreticiler aracın elektrik
sistemlerinin tasarımında temel bir yangın güvenliği getirmektedirler. Aşırı
elektrik yüklenmesine karşı olan koruma kısa devre kaynaklı hasarları
sınırlayabilmektedir. Kısa devreden kaynaklanan hasarlar genelde ilk sigorta
hattı ile kısa devre sigortası arasındaki kablolarda meydana gelir. Donanım ve
aksesuarlardaki kısa devreler çoğunlukla yalnızca belli bölgelerde hasara neden
olurlar. Elektrik yalıtımında kullanılan malzemelerin genel yangın hasarına nadiren etkisi bulunur.
Yeni geliştirilmiş yakıt sistemlerinde
(serbest hava geçişsiz) infilak tehlikesi olup, bu bölümde söz konusu sistemler
üzerinde durulacaktır.
Eski tip yakıt sistemlerinde
tutuşabilen yakıt buharları yakıt deposundan dışarı çıktığından çoğunlukla
infilak tehlikesi söz konusu değildir. Bu buharlar yakıt deposunun dolum
ağzında veya yakınında uçup giderler.
Metal yakıt boruları, eğer içlerinde
emilen ısıyı dağıtılabilen sıvılar bulunuyorsa nadiren erirler.
Yangın güvenliği tasarımında esas
alınan aracın iç mekanıdır. Araç döşeme kumaşları çoğunlukla çabuk tutuşmayacak
biçimde imal edilmektedir. Kauçuk dayanaklar ekseriya yangın ataklarına karşı
dayanıklıdır. Sürekli alev teması veya ısı çarpması olmayınca yangın
kesilmektedir.
Yangın çıkma nedenleri arasında genelde
hafif derecede tutuşma olasılıkları söz konusu olsa bile, yakıt ve ateşleme
kaynakları araç tasarımlarında çoğunlukla azami ölçüde birbirlerinden ayrı
tutulmaktadır. Bu konuda ateşleme sisteminin daima incelenmesi gerekir.
KUNDAKÇILIK
VE ARAÇ YANGINLARI
Kundakçılık nedenli araç yangınlarında
değişmeyen birkaç gerçek vardır. Belirsiz ekonomik dönemler araç yangını
sayısını etkiler ve güç ekonomik koşulların olduğu zamanlarda kundakçılık
nedenli araç yangınlarında belirgin bir artış meydana gelir.
Aracın yakılmasında araç mülkiyetinin
etkisi vardır. Yangın sonucu çoğunlukla özel mülkiyete ait şahıs araçlarının
tahrip olmasına karşın şirket araçları (filo, kamu araçları vb.) nadiren
yangından tahrip olmaktadır.
Araç kullanıcısının veya sahibinin
cinsiyeti ile araç yangınları arasında bir ilişki vardır. Kullanımdaki toplam
araçların asgari yarısının bayanlar tarafından kullanılmasına karşın, kadınlar
tarafından kullanılan yakılmış araç sayısı yangın tarihi itibariyle % 2’den
daha azdır. Ancak, bu eğilim değişim gösterebilir.
Peşin parayla satın alınan araçlar
nadiren yakılırken krediyle alınmış araçlar daha fazla yakılmaktadır.Bunun
istisnaları, araç sahibinin çok fazla acil nakde ihtiyaç duyması veya aracın
fazla benzin tüketmesi ve aracın başkasına satılamamasıdır.
Sigortasız araçlar tamamen araç kaybına
neden olan yangınlara nadiren maruz kalırken, sigortalı araçlar daha fazla
yakılmaktadır.
Araç kullanıcılarının ve/veya
yolcularının yangından yaralanmaları da kundakçılık eylemlerinin göstergesi
olabilir. Yaralanmalar yanan araca benzib vb. yanmayı hızlandırıcı maddeler
atılmasından kaynaklanabilir. Diğer hikayeler ekseriya kundakçılık eyleminin
gizlenmesi için yaralı araç kullanıcısı ve/veya yolcu tarafından uydurulur.
Yangının çıkış zamanı olası kundakçılık
eylemi ile ilgilidir. Az sayıda yangın gündüz saatlerinde meydana gelirken pek
çok kundakçılık nedenli araç yangını gece geç vakitlerde olur.
Aracın bulunduğu yer de önemlidir. Pek
çok kundakçılık nedenli araç yangını, kentten uzak yollarda, arka sokaklarda,
boş otoparklarda veya eylemi gizleme olanağı sağlayan diğer yerlerde meydana
gelmektedir.
Kırsal alanlar komple araç tahripli
yangın olayı sayısını etkileyebilmektedir. Bu gerçek bölgesel yaşam standardı
ile ilgili olabilir, statünün daha az önemli olduğu kırsal veya çiftlik
bölgelerindeki yangın olayları, yaşam standardının önemli olduğu yüksek nüfuslu
bölgelere kıyasla daha azdır. (Ancak, bu eğilim değişim gösterebilir.)
Kayıt ve Deneyimlerin Sonuçları
Aracın komple kaybına neden olan bazı
araç yangınları elde olmayan nedenlerden kaynaklansa da, komple araç kayıplı
araç yangınlarının çoğunun kundakçılık nedenli olduğu düşünülmektedir.
Aracın komple kaybına neden olan araç
yangınlarına bakıldığında, komple araç kaybı sözcükleri bir sigorta eksperi
tarafından belirleneceği gibi aracın
tamamen kaybı ile değil, aracın fiziksel hasarı ilgilidir.
Araçla İlgili İki
İnceleme Gerekli Olabilir.
Bir araç yangınına ilişkin doğru
araştırma yapmak için gerekli olabilen iki tür araç incelemesi söz konusudur.
Bunlar;
- Olay yeri incelemesi ve
- Araç üzerindeki ayrıntılı
incelemedir
Yangın araştırma eksperi bazen yanmış
bir aracın olay yerindeki ayrıntılı incelemesini tamamlayamaz. Böyle olursa
yanmış araç olay yerinden kaldırıldıktan sonra aracı ikinci kez incelemek
gerekebilir. Olay yerinde hangi işlemlerin tamamlanması gerektiğini belirlemek
yangın araştırma eksperinin sorumluluğundaki bir iştir.
Bir aracın esas olay yerinden ikinci bir yere kaldırılması gerektiği
takdirde, yangın araştırma eksperinin veya bazı kamu görevlilerinin, daha önce
de üzerinde durulduğu gibi izleme ve koruma zincirinin kaybolmaması için aracın
yanında kalmaları gerektiği unutulmamalıdır.
OLAY YERİ İNCELEMESİ
Burada üzerinde durduğumuz inceleme aracın kendisinin değil
aracın çevresindeki yerin incelenmesidir. Bu inceleme soruşturmanın önemli bir
bölümü olup, bulunabilen kanıtlarla soruşturmanızı ya doğru yönlendirecek ya da
bu dosyayı kapatacaksınız.
Ayak izleri
Olay yerinde araç sahibinin ayak izleri bulunabilir. Ayak
izlerinin teşhisi, aracın çalındığı ve sonra da yakıldığı biçimindeki araç
sahibi ve/veya araç kullanıcısının uydurduğu hikayelerinin aksini
kanıtlayabilir. Ayak izleri, suç ortaklarının teşhisine de yardım edebilir ve
aracın olay yerinden ayrılma yönünü gösterebilir. Çoğu ayak izleri itfaiyeciler
veya itfaiye aletleri tarafından silindiğinden veya yok edildiğinden bu tür
kanıtlar nadiren aracın tam etrafında bulunabilmektedir.
Fren
İzleri
Araç fren izlerinin olması veya fren
izi olmaması yangın araştırma eksperi açısından birer göstergedir. Ani araç
yangınlarında normalde panik halde araç duruşları ve çoğunlukla da fren izleri
meydana gelecektir. Fren izlerinin olmaması sürücünün uydurduğu hikayenin
aksini kanıtlayabilir.
Benzin
Deposu Kapağı
Kayıpsa aracın benzin deposu kapağını
arayınız. Bulursanız kapağın yerini not alın ve fotoğrafını çekin. Araç
kullanıcısı benzin deposu kapağının infilak sonucu uçup gittiğini iddia
ediyorsa, kapağı bir infilak hasar kanıtı olarak inceleyiniz. Kapak bulunursa
araç sahibinin ve/veya kullanıcının uydurduğu hikaye veya olayı örtbas etmesi
çürütülebilir.
Benzin
vb. Yangını Hızlandırıcı Madde Artıkları
Yangını hızlandırıcı madde artıkları
aracın yakınındaki veya altındaki topraktan toplanabilir. Aracın altında ek
yerleri ve tahliye tapaları bulunduğundan, aracın altına yangını hızlandırıcı
bir madde dökülmüşse çoğu zaman bu madde toprağa da dökülür. Kundakçı söz
konusu maddeyi araç içine veya araç üzerine dökerken veya saçarken bidondan
etrafa dökülen damlalar da olabilir. Kundakçı yangını araçtan belirli bir
uzaklıkta başlatabilmek için yangını hızlandırıcı maddeyi aracın arkasındaki
bir römorktan da kullanılabilir. Araç altından veya kapı kenarları yanından
toprak numuneleri alınız ve bu numuneleri analiz ettiriniz. Sonuçlar şaşırtıcı
nitelikte olabilir.
Çevredeki
Zarar
Çevredeki alana olan zarar da dikkate
alınmalıdır. Toprak üzerinde yangını hızlandırıcı maddelerden veya aracın
şiddetle yanmasından kaynaklanmış zararlar olabilir.
Benzin
vb. Yangını Hızlandırıcı Madde Bidonları
Söz konusu bidonlar çoğunlukla olay
yerinden toplanabilir. Kundakçı bu bidonları yakın çevrede bulunan bir yere
atarak saklamış olabilir. Bu bidonları bulmak için olay yerinden itibaren yolun her iki yönünde 100 yardalık mesafe
içindeki alanı araştırınız. Bu bidonlar yangın çıkarıldıktan sonra kundakçının
bindiği araçtan atılmış olabilir.
ARACIN İÇ
MEKANININ İNCELENMESİ
Kundaklama ile çıkarılan araç
yangınlarının büyük bölümü aracın içinden başlatılmaktadır, bu nedenle yangın
araştırma eksperi aracın içinde çok ayrıntılı bir inceleme yapmalıdır.
Soruşturmanın bu kısmı düzgün yapılırsa çok sayıda ipucu ve kanıt
bulunabilecektir.
Yangını
Hızlandırıcı Madde Bidonları
Bu benzin vb. bidonlar sık sık araç
içinde de bırakılır. Kundakçı ekseriya bidonun da yangında yanıp gideceğini,
benzin vb. yangını hızlandırma maddesini özellikle bir süt bidonuna koymuşsa
bazı durumlarda bunun olabileceğine inanır.
Ancak, çoğu yangını hızlandırıcı madde
bidonları bir şekilde kanıt bırakırlar.
- Cam şişe kullanılmışsa şişe ağzını
ve/veya sıkma halkasını arayınız. Bunlar kalın camdan imal edilmiş olup
çoğunlukla bir yangının yüksek sıcaklığına dayanırlar.
- Plastik şişe kullanılmış ise
erimiş plastik arayınız.
- Yangını hızlandırıcı madde metal
kaplarda taşınmış olabilir.
Kap, bidon araçta bırakılmış ise yangın
söndürüldükten sonra bile hala orada duruyor olabilir. Kabın içinde numune
karşılaştırması yapmak için hala bir miktar madde kalabilir.
Benzin vb. yangını hızlandırıcı bir
madde bidonunun bulunması, araç sahibinin /kullanıcısının uydurduğu hikayenin
veya ileri sürdüğü mazeretin aksini kanıtlayabilir. O çevrede bulunan benzin
istasyonlarını veya araç sahibinin /kullanıcısının evlerinin yakınlarını
kontrol ediniz.
Sıvı
Yakıtlar
Aracın içindeki sıvı yakıtlar ekseriya
az kanıt bırakırlar. Ancak koltukların altında bulunan sıvı yakıtlar yangından
kurtulabilir ve buradan değerli kanıtlar toplanabilir.
Madde
Artıkları
Yangını hızlandırıcı madde artıkları
araç içinden elde edilebilir. Bu artıklar genelde en aşağı yerlerde birikir ve
döşeme halı kaplamasından, döşeme paspasları içinden veya bunların altından,
metal kapı girintilerinden veya lastik rondelaların etrafından toplanabilir.
Yangın araştırma eksperinin koku alma
duyusu yakıcı madde artıklarının yeri konusunda işe yaramayabilir. Benzin bir
araçta bulunan bir maddedir, onun kokusunun
yanmış bir aracın çevresine sinmiş olması normaldir.
Küllükler
Küllükler olası yangını hızlandırıcı
maddeler ve diğer kanıtlar açısından incelenmelidir. Fazla sigara dumanı, fazla
içki kokusu veya uyuşturucu madde kanıtları bulunabilir. Kağıt mendil, şeker
ve/veya çiklet ambalajı gibi maddelerin küllüğe atılmış olması araca iyi
bakılmadığının bir göstergesi olabilir.
Küllükte kundakçının yangından önce döktüğü
ya da sıçrattığı yakıcı maddeler bulunabilir. Küllükler numune karşılaştırması
açısından iyi bir kaynak olabilirler.
Küllüğün incelenmesi araç
sahibinin/kullanıcının yangın nedeni olarak uydurduğu atılmış sigara
hikayesinin aksini kanıtlayabilir. Kullanılmamış bir küllük araç sahibinin sigara
içmediğini veya araçta sigara içilmesine izin vermediğini gösterebilir.
Koltuk
Minderleri
Aracın koltuk minderleri pek çok tür
köpük kauçuktan veya sentetik maddelerden imal edilmektedir. Bu maddeler ekseriya
açık bir ateş ortamı olmadan kolay kolay tutuşmazlar.
Belirli tür köpük kauçuklar,
poliköpükler veya köpüklü plastikler açık ateşle hemen tutuşabilirler.( köpük,
age plus türü temizleme sıvılarından etkilenebilir.) Bu maddeler
tutuştuklarında ekseriya fazla miktarda duman ve yüksek ısı oluştururlar.
Yayların
Esnekliği
Koltuk yaylarının esnekliklerini
kaybetmeleri için aşırı ısı gerekir. Ulaşılan yüksek sıcaklık köpüğün, sentetik
minderlerin veya yastık malzemelerin yanmasının bir sonucudur. Ancak, söz
konusu aşırı sıcaklıklar yakıcı
maddelerin varlığı nedeniyle de olabilir.
Yay esnekliğinin kaybı aşırı
sıcaklıktaki bir yangına işaret etmesine karşın, yangının kundaklama nedenli
olduğunu göstermez. Polis araçlarında veya taksilerde olduğu gibi normalde bir
koltukta oturan kişinin ağırlığı veya koltuğun kullanım sıklığı da yay esnekliğini etkileyebilmektedir.
Araç
Pencere Camları
Aracın camlarının yer ve/veya durumunun
araç içindeki yangın türü üzerinde etkisi bulunur. Ancak sıcak hava
koşullarında, klima da dikkate alınmalıdır.
Aracın camları kapalı bırakılmış ise
yangın kendiliğinden sönebilmektedir. Bu nedenle, bir kundakçı çıkardığı
yangını hava ile besleyebilmek için araç camlarını açabilir.
Aracın camı erimiş ise yangın anındaki
camların durumunu saptamak için cam kapatma kollarının konumunu kontrol ediniz.
Kapı cam kolu alt konumda ise cam açılmış, tersi ise kapatılmış demektir.
Erimiş araç camı yüksek sıcaklıktaki bir yangını göstermesine karşın yangının
kundaklama ile çıkarılmış olduğu kanıtlamaz.
Kapılar
Araç kapılarının konumu kundaklama
eyleminin bir göstergesi olabilir. Araç kapıları, çıkarılan yangının hava ile
beslenebilmesi için çoğunlukla kasten açık bırakılmakta veya yangın çok hızlı
biçimde büyüdüğünden kundakçının kapıyı kapatmaya zamanı olmamaktadır.
Kapıların açık olmasının gerekip
gerekmediğini itfaiyecilere sorunuz.
Direksiyon Kilidi
Direksiyon kilit tertibatının
incelenmesiyle çalınmış bir aracın sahibinin uydurduğu hikayeni aksi
kanıtlanabilir. Bu konuda, kilit tertibatının hasar görüp görmediğini
belirlemek için uzman bir çilingir tarafından detaylı inceleme gerekebilir.
Yangını
Söndürme Teşebbüsleri
Yangını söndürme teşebbüslerine ilişkin
kanıtlar da dikkate alınmalıdır. Kum, toz toprak veya yangın söndürme maddeleri
ekseriya araç içinde bulunabilir. Bunlar, araç sahibinin /kullanıcının
hikayesinin aksinin kanıtlanmasında veya doğrulanmasında yardımcı olabilir.
Enkaz
Parçaları
Kontak Anahtarı
Araç içinde yapılan enkaz incelemesine
kontak anahtarını araştırılması da dahil edilmelidir. Kontak anahtarı yangın
çıkması esnasında yerinde ise, kontak eridiğinde aracın döşeme zeminine düşmüş
ve kontak tertibatının madeni kısmı içinde gömülü kalmış olabilir. Anahtarın
dışarıda kalan kısmı kontakta erimiş
olsa bile anahtarın bir kısmının hala kontak tertibatının içinde kalmış olması
gerekir.
Çoğunlukla bir tek anahtarın bulunması
olağan bir durum değildir, çünkü pek çok insan birden fazla anahtar taşır.
Ekseriyetle, anahtarların bir yangından sonra sağlam kalmış madeni bir anahtarlık
üzerinde bulunması olağandır.
Araç anahtarlarından veya kontak
tertibatından geriye kalan bir şeyler bulmak için kontak tertibatının altına
gelen araç döşeme bölümünü daima kontrol ediniz.
Araç sahibi/kullanıcısı ile görüşürken
her bir anahtarı dikkate alın ve onları görmek istediğinizi belirtiniz. Bu
çalıntı araba hikayesini çürütebilir.
Şahsi
Eşyalar
Yangın esnasında araçta bulunan
eşyaların belirlenmesi için tüm yolcuların sorgulanması gerekmektedir. Düğme,
fermuar veya ayakkabı tabanları gibi pek çok eşyanın varlığı bazı kanıtlar
bırakabilir. Tamir aletleri bir araç yangınında kesinlikle yok olmaz ve bunlar
hemen teşhis edilebilir özelliktedirler.
Şahsi eşya kalıntılarına ilişkin liste
bir sahtekarlık teşebbüsünün belirlenmesine yardımcı olabilir ve kundakçılık
aletlerinin kalıntıları araç içinden toplanabilir.
Torpido Gözü
Pek çok
araç sahibi torpido gözünde, araç kullanım kılavuzu, haritalar, araç
ruhsatı, sigorta kartı gibi eşyalar saklarlar. Boş bir torpido gözü olması
genelde şüphe uyandırır.
Torpido gözlerinde ayrıca aracın tamir geçmişi ile ilgili
kayıtlar da bulunabilir ve bu bir etken olarak aracın başından daha önce geçen
mekanik sorunların belirlenmesine yardımcı olabilir.
Aksesuarların
Çıkarılması
Kundaklama nedenli bir araç yangını söz
konusu olduğunda, araç sahibi ekseriya aracın aksesuarlarını ileride kullanmak
üzere çıkarmaktadır. Araç sahibi bu aksesuarları ileride suç ortaklarına,
arkadaşlarına veya yakınlarına verebilir veya satabilir.
Pek çok araç aksesuarı tamamen yanmaz
veya erimez ve montaj delikleri ve bağlantı yerlerinde erimiş metal kalır. Boş
montaj bağlantı yerleri veya delikleri varsa bunlara şüphe ile bakılmalıdır.
Tüm aksesuarların seri numaraları ile
fiziksel açıklamaları, sigorta hasar kanıt belgesi ile ileride karşılaştırılmak
üzere kaydedilmelidir.
ARACIN
DIŞINDAN YAPILAN İNCELEME
Aracın içinde yapılan incelemede olduğu
gibi aracın dışından yapılan bir inceleme de kundaklamaya ilişkin çeşitli
göstergeleri ortaya koyabilir. Soruşturmanın bir bölümü harici bir inceleme
olarak da yapılmalıdır.
Araç
Tavanı
Bir olayda, araç tavanının yangın
sonucu çökmesi, kundaklama eylemli bir yangını gösterir bir neden olarak
varsayılmış idi. Yeni model araçlarda, çökmüş bir tavan belirli türdeki koltuk
yastık maddelerinin yanmasının sonucu olabilir. Tavanın çökmesi tabii ki
dikkate alınmalıdır, ancak bu yangının kundaklama sonucu çıktığı kanıtlamaz.
Birden
Fazla Yangın
Yangına maruz kalmış bir araçta
ekseriya birden fazla yangın olduğunu kanıtlamak pek kolay değildir. Bu
saptamayı yapmak için yangın araştırma eksperinin, yangınlar arasında ilişki
olmadığını kanıtlaması gerekmektedir.
Aracın Alttakımı
Bir kundakçı aracın altına yakıcı bir
madde sıkmış veya dökmüş olabilir. Bunun genelde aracın alttakım üzerinde oluşan
isten tespiti mümkündür. Ancak, söz konusu isin yakıt borusundan veya
şanzımandan olan bir sıvı kaçağından kaynaklanmadığına dikkat ediniz.
Topraktan numuneler almayı ve yerin
fotoğrafını çekmeyi unutmayınız.
Çarpışma Hasarı
Araçta bir çarpışma hasarı olması güçlü
bir kundaklama eyleminin göstergesi olabilir. Araç sahibi/kullanıcısı bir
vur-kaç kazasına karışmış olabilir veya babasının aracıyla yaptığı bir kazayı
gizlemeye teşebbüs eden bir delikanlı/genç kız söz konusu olabilir.
Yangından önceki kaza kaydına
(kayıtlarına) ilişkin polis raporlarını kontrol ediniz. Bunlar aracın başından
geçen önceki hasarları gösterebilirler. Sigortalı çok yüksek muafiyetli bir
sigorta poliçesi olduğundan kaza ile ilgili onarım bedellerini kendisi
karşılamak zorunda kalmış olabilir.
Aracın Dışındaki
Yangın Hasarları
Aracın yan taraflarından aşağıya akan
veya süzülen araç dış yüzeyinde bulunan yakıcı maddeler birer kanıt olabilir.
Lastikler
Lastikler hiçbir zaman bir araç
yangınında tamamen tahrip olmaz. Aracın toprak üzerine temas eden kısmı
çoğunlukla yangından sonra kalır. Lastiğin bu kalan kısmına lastik kalıntısı
denir. Bu lastik kalıntılarının kanıt olarak toplanması gerekir.
Lastik ve lastik kalıntılarını pürüzlü
lastik dişleri ve eşit olmayan aşınmalar açısından kontrol ediniz. Bunlar
lastiklerin yangından önce değiştirilmiş olabileceklerini gösterebilir.
Lastiklerin halihazırdaki durumu araç
kullanıcısının sigorta hasar belgesi ile
karşılaştırılmalıdır. Araç sahibi ekseriya araçta yeni, pahalı lastiklerin
olduğunu iddia eder.
Orijinal lastikler araç sahibinin veya suç ortağının evine konulmuş olabilir.
Tekerler(Jantlar)
Lastikler gibi aracın teker jantları da
yakından incelenmelidir. Bunların çelikten yapılmış olmaları nedeniyle yangında çok fazla zarar görmeyeceklerini
unutmayınız.
Bir araç sahibi sıklıkla yangından önce
aracın yeni lastiklerini eski lastikleri ile değiştirecektir. Aracın bulunduğu
yerlerde toprakta bir kriko izi olup olmadığına bakınız. Kayıp bijon veya bijon
somunları olup olmadığı kontrol ediniz, bu parçalar yangın hazırlıkları
esnasında kundakçının acelesini gösterirler. Ayrıca dört jantın da aynı renkte
olup olmadıklarını ve bunların yedek lastiğin jantı ile uyumlu olup olmadığını
görmek için kontrol ediniz. Değilse, bu husus lastiklerin yangından önce
değiştirildiklerini gösterebilir ve bunun araç sahibi/kullanıcısı tarafından
açıklanması gerekecektir.
ARACIN BAGAJININ
İNCELENMESİ
Araç bagajının boş olmasına genelde
şüpheyle bakılır. Pek çok insanın araç bagajında daima bir şeyler bulunur. Bir
bagajda standart olarak aşağıdaki eşyaların bulunması gerekir.
Yedek
Lastik(Stepne)
Yeni araçlarda normal olarak yeni bir
yedek lastik vardır. Yedek lastik tekerinin jant rengi ile araç üzerindeki
diğer jantların renklerini karşılaştırın veya doğru teker jantı rengini
belirlemek için bulunduğunuz yerdeki bayi servisine kontrol ettirin. Yeni model
araçlarda geçici bir yedek lastik olacağından jant rengi uyum göstermeyebilir.
Kriko(Aletler)
Pek çok kişi inik bir lastikle ve onu
değiştirmeyi sağlayan bir kriko olmadan hazırlıksız yakalanmak istemeyeceğinden
bu aksesuarın araçta bulunması gerekmektedir. Ancak, bagajda bir krikonun
olmaması yangının kundaklama ile çıkarıldığına ilişkin kesin bir kanıt
değildir.
ARACIN YAKIT
SİSTEMİNİN İNCELENMESİ
Yakıt Deposu
Tahliye Tapası
Aracın yakıt sistemi kundakçıya yakıcı
maddesi için mükemmel bir besleme kaynağıdır. Yakıt deposu tahliye tapasını
inceleyiniz. (Ancak, yeni model araçlarda tahliye tapası kullanımdan
kaldırılmıştır.) Kundakçı varsa tahliye
tapasını yakıt aracın altına doğru aksın diye çıkarmış olabilir.
Araç sahibi tahliye tapasının yakıt
deposunun infilak etmesi sonucu uçup gitmiş olduğunu iddia edebilir. Ancak, bu
iddia tapa dişlerinin incelenmesi sonucu kolaylıkla çürütülebilir. Tapa uçup
gitmişse de dişlerde genel olarak hasar
belirtileri görülecektir.
Yakıt tapasının yerinde takılı
olabildiği durumda, tapa üzerindeki son anahtar izlerini kontrol ediniz. Bu
inceleme tapanın yerinden çıkarılıp yakıt (yanıcı madde) alındıktan sonra
tekrar yerine takılmış olabileceğini gösterebilir. Araç sahibini/kullanıcıyı bu
hususta sorgulayınız.
Yakıt almak amacıyla kasten yakıt
deposuna hasar (küçük küçük delikler açılması) verilip verilmediğini
inceleyiniz.
Yakıt Deposu Dolum
Kapağı ve Dolum Ağzı
Yakıt deposu kapağı ekseriya yakıt
deposundan yakıt çekilmesi için çıkarılır ve kapak araçtan uzaklara atılmış
olabilir. Kayıp depo kapağı için aracın içini veya yol boyunca olan yerleri,
yakınlarda gizlenebilecek yerleri dikkatle kontrol ediniz. Ayrıca bu incelemeyi
yolun her tarafında da yapınız. Kundakçı olay yerinden ayrılırken çıkardığı
depo kapağını dışarı fırlatmış olabilir.
Araç sahibi yakıt deposunun
patlamasıyla depo kapağının da yerinden uçup gitmiş olabileceğini iddia
edebilir. Kapağın kenarlarında veya dolum ağzında hasar olup olmadığını kontrol
ediniz.
Yakıt Boruları
Gevşek yakıt borularını veya bu
boruları, üzerlerinde anahtar kullanıldığına ilişkin izler olup olmadığı
açısından kontrol ediniz. Bu kontrol borularda son zamanlarda bir kurcalanmayı
veya yakıt sistemi ile yapılan bir onarım çalışmasını gösterebilir.
Kundakçıların yangına kaza süsü verme
gayreti içinde yakıt borularını gevşettikleri bilinmektedir.
ARACIN MOTOR
BÖLÜMÜNÜN İNCELENMESİ
Aracın motor bölümünde de adamakıllı
bir incelemenin yapılması gerekir. Kaza ile olan çoğu araç yangınları bu
bölümde çıktığından yangın araştırma eksperinin olası tüm kaza nedenlerini
elemine etmesi gerekir. Zeki bir kundakçı bir yangını bir motor arızasından
çıkmış gibi göstererek kundaklama eylemini gizlemeye teşebbüs edebilir. Örneğin
karbüratör aracılığıyla ateşleme olmaması veya yakıt kaçağı gibi. Yangını bir
elektrik arızasından çıkmış gibi gösterme teşebbüsü zor olmakla birlikte,
mümkündür.
Yangının söndürülmesine ilişkin çaba
belirtilerini araştırınız. Motor bölümünde veya motor üzerinde toprak, kum veya
yangın söndürme maddelerinin olup olmadığını kontrol ediniz. Bir araç
sahibinin/kullanıcısının kendi çıkardığı yangını söndürmeye çalışması olağan
değildir. Bulgularınız ile araç sahibinin hikayesini karşılaştırınız.
Motor Mesnetleri
Kaza ile çıkan yangınlarda motor
mesnetleri nadiren aşırı yangın hasarına maruz kalırlar. Motor mesnetlerinde
hasar belirtisi varsa, bu durum yangın hızlandırıcı bir madde olduğunu
gösterebilir.
Kırık motor mesnetleri yüksek maliyetli
bir onarıma işaret edebilir ve kasdi yangın nedenini ortaya koyabilir.
Radyatör
Radyatör bağlantı lehimleri kaza ile çıkan bir yangın esnasında
çoğunlukla erimezler. Bunun bir istisnası bir yakıt borusunun sızıntı yapması
ve olağan olmayan şiddetli bir yangın oluşturmasıdır. Yakıt sızıntısı elemine
edilebilirse radyatördeki hasar benzin varlığını gösterebilir.
Kayışlar
Fan, jeneratör veya klima kayışları,
kaza ile çıkan araç yangınlarında nadiren tahrip olurlar. Bu kayışlara olan
hasar yalnızca kaza ile çıkan yangının olduğu yerlerde olabilir. Kayışlar
tamamen tahrip olmuşsa yine benzin emaresi bulabilirsiniz.
Kayıp Aksesuarlar
Akü, karbüratör, jeneratör veya
alternatör, marş motoru gibi parçalar bir yangın esnasında tahrip olmazlar. Bu
aksesuarlar yangın sonucunda ağır hasara maruz kalabilirler. Ancak, bu
parçaların bir kısmı kalıntı olarak kalır. Bu parçalar kayıp ise bu durum
parçaların yangından önce çıkarıldıklarını veya araç sahibinin/kullanıcının
karşılayamayacağı büyük motor onarımlarını gösterebilir.
Karbüratör
Kaza ile çıkan karbüratör yangınları
aracın tamamına hasar vermeden kendiliğinden sönebilir. Motorda ateşleme
olmaması, karbüratöre ve etrafındaki bölgeye bazı hasarlar verebilir. Yangın
kaza ile çıkmış ise ateşleme olmaması
veya yakıt ateşlemesinin karbüratörün içinde olması sonucu çoğunlukla karbüratör
içinde hasarlar meydana gelecek ve muhtemelen de karbüratörün metal alaşım olan
çeperlerinde erime olacaktır. Bir kundakçının karbüratörün içine veya üzerine
benzin döktüğünü kanıtlamak kolay olmaz.
Yakıt Pompası ve
Yakıt Boruları
Bir yakıt borusunun bağlantısı kopmuşsa
ve motor da çalışıyorsa, yakıt pompası çalışmaya devam edeceğinden veya yakıt
pompası elektrikli olduğundan çalışmaya devam ederse aracın komple tahrip
olduğu yangınlar meydana gelecektir.
Yakıt filtresinin özellikle de filtre
entegre türde ise yakıt pompası bağlantılarının sıkı olup olmadıklarını
inceleyiniz.
Özellikle çelik yakıt boruları içinde
yakıt olsa bile yanmaz. Buna karşılık neopren tür yakıt boruları yanarlar ve
yangının üzerine küçük küçük miktarlarda yakıt atarlar. Yangından geriye kalan
yakıt hortumlarını lastik olup olmadıkları açısından inceleyiniz. Sık rastlanan
bir durum yetkisiz servis teknisyenlerinin bu hortumları uygun olmayan
hortumlarla değiştirmeleridir. Yeni, uygun olmayan bir lastik hortumunun
takılmasıyla çok kısa bir süre içinde hortum sızıntı yapmaya başlayacaktır.
ARAÇ MOTORUNUN VE
AKTARMA GRUBUNUN İNCELENMESİ
Motor ve Aktarma
Grubu
Motor çevresinde kayıp veya gevşek
motor kapağı cıvataları olup olmadığını araştırınız. Motoru, motor bloğunda
delik olup olmadığı veya çatlak motor kapağı gibi hasarlar açısından
inceleyiniz. Aracın altında kayıp veya gevşek yağ karteri cıvataları veya kayıp
aktarma grubu parçaları olup olmadığını araştırınız. Aktarma grubu yekpare de olsa görmek için gerekli kontrolü
yapınız.
Bu sorunlardan herhangi biri varsa, bu
durumlar motorda büyük, yüksek maliyetli bir onarımı ve kundaklama ile
çıkarılan bir yangının olası nedenini gösterebilir.
Mekanik İnceleme
Motor ve aktarma grubunda mekanik bir
inceleme yapınız. Mümkünse motoru çalıştırmaya gayret ediniz. Tercihen bir bayi
servisinden olmak üzere profesyonel bir teknisyenden hizmet alınız ve motor ve
şanzımanın sökülmesinde ve incelenmesinde ondan yardım isteyiniz. Yangın
araştırma uzmanlarının büyük bölümü eğitimli otomotiv teknisyeni
olmadıklarından dışarıdan profesyonel hizmet almaları gerekir. Bir bayi servis
teknisyeni yangın geçiren aracın geçmişteki sorunları konusunda, yangın geçiren
aracın yapımına, yılına ve modeline ilişkin üretici geri çağırmaları hakkında
danışmanlık hizmeti verebilir.
ARACIN ELEKTRİK
SİSTEMLERİNİN İNCELENMESİ
Sigortalar ve
Eriyebilen Metal Sigortalar
Tüm sigortaları ve eriyebilen metal
sigortaları inceleyiniz. Modern araçlar elektrik kısa devrelerine ve aşırı akım
yüklenmelerine karşı iyi korunmaktadır. Bulunduğunuz yerdeki bayi servisiniz
eriyebilen metal sigortaların yerleri konusunda yardım edebilir.
Tüm kablo demetlerini inceleyiniz. Bir
araçta bulunan çoğu elektrik kabloları küçük bir gösterge, bakır telli bir
iletken ve kablo demetleri arasında işleyen çeşitli devrelerden oluşmaktadır. Devreler
kopabileceğinden veya yere düşebileceğinden devrelerin gittiği esas yerlerin
izlenmesi zor olabilir. Doğrudan kısa devre belirtileri olup olmadığını araştırınız.
Bir elektrik arızasından kaynaklanan
kaza ile çıkan çoğu araç yangınları yalnızca belirli bir yere hasar verecektir.
Akü
Bir kısa devre meydana geldiğinde akü
hızla boşalabilir. Tam şarjlı akülerde muhtemelen bir kısa devre arızası
yoktur.
Aküyü bir test cihazı ile veya akü
terminallerine kısa devreleyerek kontrol ediniz. Akünün patlayabileceğinden çok
ihtiyatlı olunuz.
Kaza ile çıkan çoğu yangınlarda aküde
genel olarak çok fazla yangın hasarı olmaz. Yangına maruz kalmayan yerler
çoğunlukla çok fazla hasar görmez.
Bir akü üzerinde veya etrafında çalışma
yaparken daima dikkatli olunuz. Herhangi bir inceleme yapmadan önce akü
başlarının ayrılmış olmasına dikkat ediniz. Akü asidi çok fazla yakıcı olup,
deriyi veya giysileri yakabilir.
YENİ ARAÇLARDAKİ
YAKIT SİSTEMLERİ
1970 Temiz Hava Yasası yeni araç
tasarımlarını zorunlu tutmuştur. Bu yasal düzenlemenin temel hedefleri araç
emisyon kontrolleri ile yakıt sistemi buharlarıdır.
Araç emisyon kontrol sistemi,
hidrokarbonları ve karbon monoksit gazını daha güvenli bileşenlere dönüştürmek
için katalitik konvertörler kullanmaktadır.
Konvertörün üzerinde çoğunlukla
paslanmaz çelik bir kapak vardır. Konvertörde kile benzer bileşenlerin olduğu
çok geniş bir iç kısım bulunur. Burada bileşenler hidrokarbon emisyonları ile
pal peteği tasarımlı bir düzen içinde reaksiyona tabi tutulurlar.
Genelde araçlarda onları aşırı ısıdan
koruma amaçlayan ısı kalkanlarının olması gerekir. Bu ısı kalkanları
konvertörün üst kısmı ile aracın alt döşemesi arasına yerleştirilmiştir. ( Bazı
eyaletlerde konvertörün altının da kaplanması gerekmektedir.)
Katalitik konvertör kaynaklı yangın
tehlikeleri arasında aracın alt kaplamasının tutuşması veya konvertöre yakın
izolasyonu sayabiliriz.
Katalitik konvertörler düzgün
çalışırken 871 oC dereceye kadar yüksek sıcaklık oluştururlar. Motor
düzgün çalışmıyorsa konvertörde sıcaklık 1371 oC dereceye kadar
ulaşabilir ve yakın çevredeki yer kaplaması, araç alt kaplaması veya araç
içinde bulunan yanıcı maddeler gibi tutuşabilir özellikteki maddelerin
yanmasına neden olabilir.
Katalitik konvertör kaynaklı araç
yangınlarının araştırılmasına dikkat ediniz. Bir yangın nedeninin tespitindeki
sorunları ortaya çıkarabilirler ve bunlar kundaklama nedenli görünebilirler.
Yakıt Buharları
Toplama Sistemi
Bazı araçlarda, yakıt buharları yakıt
deposundan düzenlemelere aykırı olarak dışarı çıkarlar. Yeni araç
tasarımlarında yakıt buharlarını dışarı çıkarmadan devridaim ettirecek kapalı
yakıt sistemleri kullanılmaktadır. Söz konusu buharlar daha sonra araç motoru
tarafından yakılmak üzere bir yerde toplanmaktadır. Kapalı bir sistem olan bu
sistem sayesinde yakıt depoları artık yakıt deposu dolum kapağı aracılığıyla
havalandırılmamaktadır.
Ancak, bu sistem aşırı basınç
oluşturabileceğinden yangın tehlikeleri yaratır. Söz konusu aşırı basınç oluşumu
sonucunda yakıt deposu da patlayabilir.
SUÇ ORTAKLARI VE
TANIKLAR
Suç Ortakları
Bir aracın sahibi/kullanıcısı araç yangınındaki asıl kundakçısı
olmayabilir. Bu kişiler sıklıkla, bir başka kişinin hizmetlerinden istifade
ederler. Bir suç eylemine iştirak eden kişi sayısı birden fazla ise bu kişiler suç ortağı olarak bilinirler. Suç
ortağı kişi bir aracın nasıl yakılacağı hususunda daha fazla bilgili olabilir
ve iki kişi eylemi birlikte yaparlar.
Araçlar gözden uzak yerlerde yakılırlar
ve kundakçının bir şekilde destekçisi olabilir. Suç ortakları aracın
yakılmasına yardımcı olabilir veya kundakçının aracını kullanabilirler. Araç
sahibine o yerde bulunma nedenini sorunuz.
Tanıklar
Birileri bir yerde bir şey görmüş, bir
şey duymuş veya bir şeyler biliyor olabilir.
Araç yangınları kendi kendine sönmeden
önce çoğunlukla başkaları tarafından görülür, keşfedilir. Yangın yerine en
yakın oturan komşuları araştırınız. Kimse evinde değilse daha sonraki bir
zamanda onlara tekrar gidin. Yangın araştırma eksperi çevre incelemesi
esnasında yaptığı görüşmeler yoluyla iki veya daha fazla ses duymuş olabilen
veya aracın durması ile yangın görülmesi arasında geçen zaman süresi dikkatini
çekmiş olabilen birilerinin olduğunu öğrenebilir.
Araç sahibinin komşularını araştırınız.
Aracın çekilmekte olduğuna veya araç üzerinde tamirat yapılmakta olduğuna
tanıklık etmiş olabilirler. Komşular araç sahibinin araç hakkında yaptığı
şikayetleri biliyor olabilirler. Aracın uzun bir süre atıl kaldığını polise
şikayet etmiş olabilirler.
OTOMOBİL DIŞINDAKİ
ARAÇ YANGINLARI
Yat (tekneler) ve karavanlı araçlar da
(motorlu mobil ev ve çekiciler) yangın kurbanı olmakta ve sorunlar
yaratmaktadır. Fiberglas gövde yapısı yangın yükünü ve yangın hasarını
arttırmakta ve sonuçta araç yangınla
komple tahrip olabilmektedir.
Bu konudaki diğer tehlikeler yemek
pişirme aletleri, ek elektrik devreleri ve teknelerin sintine bölgesindeki
buhar oluşumlarıdır. Araçtaki benzine ek olarak
yakıta sıvı propan da katmış olabilirsiniz. Bunların her biri veya
hepsinin birleşimi yangın araştırma eksperi için oldukça önemli bir delil
teşkil edebilir.
Yangın araştırma eksperi tarafından
yapılan normal incelemelere ilaveten, ısıtıcı, fener, soba ve jeneratörler gibi
cihazların hepsinin incelenmeli ve bir yangın nedeni olarak elemine
edilmelidir.
Diğer araçlar gibi kamyonlar da aynı
nedenlerle yakılırlar. Çok büyük kamyonlarda birden fazla sayıda yangın
belirlenebilmekte ve kargo yangınları kaza eseri olabilmektedir. Ancak, ortak
olan husus sigorta parasını alma amacıdır. Kamyon yangınlarında ekseriya
organize suç eylemi söz konusudur.
ARAÇ MÜLKİYET VE
TESCİL NUMARALARI
Araç Kimlik
Numaraları (VIN)
1969 yılından önce, VIN, yani Araç
Kimlik Numaraları araçta çeşitli yerlere konulurdu. Bunlar gizli VIN Araç Kimlik
Numaraları olarak bilinmekte ve bir yangın araştırma eksperinin bunların yeri
için bir polis merkezinde oto hırsızlığı bölümüne, Ulusal Otomotiv Hırsızlığı
Bürosuna veya bulunulan yerdeki otomobil bayisine başvurulması gerekmekteydi.
1969 yılından itibaren, bu numaralar
aracın ön paneli üzerinde sol tarafa konulmakta ve aracın dışından
görülebilmektedir. Bu numaralar bazan 1969 yılından sonra imal edilen araçlarda
kapı kenarlarında veya kapı pervazlarında da bulunabilir. Ancak, VIN, yani Araç
Kimlik Numaralarının diğer üretici numaraları veya garanti numaraları ile
karıştırılmamasına dikkat edilmelidir. Birileri aracın ön panelindeki
numaraları çıkarsa da sonradan aracın teşhis edilmesi için aracın başka
yerlerinde gizli Araç Kimlik Numaraları bulunmaktadır.
Araçtaki Araç Kimlik Numaraları ile Çevre Koruma
Ajansı Numaralarının birbirine uyumlu olması gerekir. Aracın kimliğinin
belirlenmesindeki tek yol budur.
Ön panelde bulunan araç kimlik numarası
plaketi çoğunlukla metal bir plaka olup ön panele perçinlenmiştir. Aracın
lisans plaketleri sökülmüş ise, araçta mevcut bu plaket sayesinde bir yangın
sonrasında da aracın kimliği teşhis edilebilir.
Yanan aracın sigortalı araç ile aynı
olduğunu doğrulamak için Araç Kimlik Numarası ile sigorta poliçesini karşılaştırınız.
Değiştirilmiş veya kayıp Araç Kimlik
Numarası plaketleri çoğunlukla plaket üzerinde oynama yapıldığına ilişkin
göstergelerdir. İnceleme esnasındaki aşağıdaki hususları araştırınız. 1)
Sürtme, Törpüleme veya Zımparalama İzleri 2)
Üzerine baskı veya 3) Plastik değiştirme numaraları ( Yeni Araç Kimlik
Numaralarını ve nasıl gösterildiklerini içeren düzenlemeler için yerel Motorlu
Araçlar Bölümünü kontrol ediniz.)
Ödeme Kayıtları
Bir araç yangınının araştırılmasının
ayrılmaz bir parçası da aracın finansal durumunu saptamaktır. Elde edilmesi
gereken bilgiler arasında aşağıdaki hususlar bulunmaktadır.
- Araç ne zaman satın alınmıştır ?
- Araç nereden satın alınmıştır ?
- Satın alma fiyatı nedir ?
- Araç kredili mi satın alınmıştır,
kredili ise kimden kredi alınmıştır ?
- Aracın daha ne kadar borcu vardır
?
- Araç sahibinin gerçekleştirmediği
bir ödeme var mıdır ?
Yangın araştırma eksperinin bundan
sonra yapacağı iş kredinin verildiği finansal kuruluştan sağlanan bilgileri
doğrulamaktır. Geciken ödemeleri veya araç sahibinin ödeme alışkanlıklarında
olan bir değişikliği kaydediniz. Araç sahibinin kredinin tekrar
yapılandırılması veya kısmi yapılan ödemeler gibi, ödeme yöntemleri hususundaki
bir değişiklik talebi olup olmadığını saptayınız.
SİGORTA HASAR BELGESİ
VE ŞÜPHELİLERİN SORGULANMASI
Araç Yangını Bir
Suç Niteliğinde Olmayabilir
Bazı eyaletlerde, araç yakma bir suç teşkil etmeyebilir. Bazı eyaletler
bir yakma işlemi öncesinde aracın tescilini ve/veya çalıştırılmasını zorunlu
tutmaktadır. Sizin vakanızın kundaklama tanımına girip girmediğini kontrol
ediniz.
Ancak, bir talep için bir sigorta
dosyası açıldığında ve araç sahibi
aracın yakılması işine karışmışsa artık bir sigorta sahtekarlığı suçu işlenmiş
demektir. Kundakçı sigorta şirketini dolandırmaya teşebbüs ettiği zaman suç
oluşur.
Araç sahibi sigorta talebini postaya
verdikten sonra bir federal posta sahtekarlığı suçu oluşur ve işin içine
Amerikan Posta Hizmetleri Araştırma Eksperleri de müdahil olur.
Şüphelilerin
Soruşturulması
İster kaza eseri olsun ister kundaklama
nedenli olsun bir araç yangını belirlendikten sonra araç sahibi ile görüşülmesi
gerekir. Yangında araç sahibine şüpheli olsun olmasın başlangıç soruşturmasında
kendisine bir şüpheli olarak değil bir kurban olarak davranılmalıdır. Yangın
araştırma eksperinin soruları suçlayıcı tarzda olduğu zaman araç sahibinin
sessiz kalma haklarını kullanması önerilmelidir. (Bu husus üzerinde Bölüm 12: Yasal Hususlarda ayrıntılı
durulacaktır.)
Şüphelinin sorgulanması bir
bilgilendirme veya uyarı görevi yapabilir. Araç sahibi bir şüpheli olarak
sorgulandığını fark ederse zarara katlanmaya veya sigortaya başvurmamaya karar
verebilir. Yinelemek gerekirse bazı eyaletlerde finansal bir kazanç yoksa suç
da yoktur.
NEDENLER VE ARAÇ
KUNDAKLAMA
Nedenler
Bu bölümde tartışılacak nedenler Yangın
Çıkarma Nedeni: Ünite 9’da üzerinde durulan nedenlerin bir tekrarı olabilir.
Kundaklama ile çıkan araç yangınları ile ilgili nedenler yapısal kundakçılıkta
söz konusu olan nedenlerle aynıdır. Araç kundakçılığındaki bazı ek nedenler
aşağıda ele alınacaktır.
Mekanik Sorunlar
Bir araç sahibinin kendi aracını yakma
nedeni ekseriya mekanik sorunlardır. En çok görülen mazeretler listesi aşağıda
bulunmaktadır;
- Araçta çok büyük bir onarım
gerekmesi, ancak araç sahibinin bunu yaptıracak parasal gücünün olmaması,
- Aracın defolu, kusurlu, umulduğu
gibi çıkmaması nedeniyle araç sahibinin gerek bayiden gerekse üreticiden
memnun olmaması,
- Aracın satın alındığında mekanik
arıza çıkarmaya yakın bir durumda olması, aracın muhtemelen kullanılmış
itfaiye, polis veya belediye araçlarının veyahut kullanılmış filo ve
kiralık araçların satıldığı bir müzayeden alınmış olması,
- Aracın yıpranmış olması ve sigorta
değerinin satış değerinden veya piyasa değerinden yüksek olması
Araç Sahibinin
Finansal Sorunları
Araç sahibinin finansal geçmişi
hakkında bir araştırma yapılması gerekmektedir. Kişinin arkadaşları, komşuları
ve akrabaları kişisel konularını bilmeyebilirler. Bazı durumlarda kişinin eşi
bile bundan haberdar olmayabilir.
Kişinin işsiz kalması finansal
sorunların kaynağıdır. Araç sahibinin ikinci bir aracı daha olduğundan
ödemelerini geciktirdiği aracını yakacaktır. Bunun nedeni araç taksitle satın
alındığından araç sahibini eline bir şeyin geçecek olmamasındandır.
Araç sahibi boşanmış olduğundan, kumar
oynadığından, tefeciye borçlu olduğundan veya gelir düzeyinin üzerinde yaşam
sürdüğünden acilen nakde ihtiyaç duyabilmektedir.
Göz önüne alınması gereken bir diğer
etmen de yakılan aracın piyasa değerinin halen elde olan aracın değerinden
düşük olmasıdır.
Ailesel Sorunlar
Ailesel sorunlar ortaya çıktığında kin
ve intikam nedenleri söz konusudur. Eşlerden biri aldatıyorsa diğer tarafın
çapkın eşi evde tutmak için aracı yakması olasıdır. Bir diğer neden de eşlerden
birinin o aracın alınmasına karşı çıkmasındandır.
Bir başka olasılık ailedeki genç
delikanlının veya genç kızın araçtan uzak tutulması veya aile aracını kullanamamasıdır.
Komşularla tanık olabilecekleri bir
ihtilaf veya tartışma, veyahut araç sahibinin evindeki ailesel sorunlara
ilişkin şahsen bilgi sahibi olup olmadıkları hususunda görüşünüz.
Diğer Nedenler
En çok bilinen diğer kundaklama
nedenleri arasında, aracın araç sahibine fahiş fiyatla satıldığı veya yeni bir
araç almak istendiği ve mevcut aracın satılmayacağı gibi durumlar sayılabilir.
Yorum Gönder